Cuộc Cạnh Tranh Giữa Stablecoin Và Tiền Gửi Token Hóa
Nhà hoạch định chính sách của Bank of England, Megan Greene, dự đoán tiền gửi token hóa sẽ vượt qua stablecoin trong vòng 5 năm tới. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng hơn là hệ sinh thái tiền kỹ thuật số nào sẽ hình thành. Cuối cùng, hai loại tài sản này có thể phục vụ những mục đích khác nhau. Tiền gửi token hóa nâng cấp hệ thống ngân hàng hiện tại. Stablecoin đã mở rộng khả năng tiếp cận với tiết kiệm bằng đồng tiền ổn định, tự lưu ký và hạ tầng blockchain công khai cho những người dùng nằm ngoài phạm vi tiếp cận đáng tin cậy của ngân hàng truyền thống. Điều này góp phần tạo ra con đường hướng tới sự chấp nhận tài sản số rộng hơn, đặc biệt là Bitcoin.
Vào cuối tháng 5 năm 2026, nhà hoạch định chính sách của Bank of England, Megan Greene, đã đưa ra viện dẫn về cuộc đua giữa “rùa, thỏ rừng và tê giác” để mô tả cuộc cạnh tranh mà bà tin rằng cuối cùng sẽ định hình tương lai của tiền kỹ thuật số.
Phát biểu về stablecoin và chính sách tiền tệ tại Hội nghị Kinh tế Dubrovnik lần thứ 32, dự báo của bà rất rõ ràng. Dù stablecoin đã tăng trưởng mạnh trong thập kỷ qua, mức độ phổ biến của chúng có thể suy giảm đáng kể trong 5 năm tới. Thay vào đó, các ngân hàng sẽ theo đuổi thứ có thể trở thành một trong những nâng cấp mang tính chuyển đổi lớn nhất đối với hạ tầng tài chính toàn cầu trong nhiều thập kỷ: tiền gửi token hóa.
Được thiết kế để mô phỏng tốc độ, khả năng lập trình và hiệu quả thanh toán của stablecoin, tiền gửi token hóa sẽ giữ tiền kỹ thuật số bên trong hệ thống ngân hàng toàn cầu được quản lý. Đây là lý do khiến chúng đặc biệt hấp dẫn đối với các ngân hàng và cơ quan quản lý.
Tuy nhiên, ngay cả khi các ngân hàng tái tạo thành công những đặc tính này, cuộc tranh luận vẫn vượt xa câu chuyện công nghệ. Cốt lõi của vấn đề là liệu thế hệ tiền kỹ thuật số tiếp theo chỉ đơn thuần nâng cấp các định chế tài chính hiện tại, hay liệu nó cũng có thể duy trì hạ tầng mở và ít phụ thuộc hơn vào cơ chế cấp phép mà hệ sinh thái tài sản số đã tạo ra.
Tiền Gửi Token Hóa Là Gì?
Theo phép ví von của Greene, CBDC là rùa, stablecoin là thỏ rừng, còn tiền gửi token hóa là tê giác – đối thủ mà bà tin rằng cuối cùng sẽ chiến thắng cuộc đua.
Tiền gửi token hóa là các khoản tiền gửi ngân hàng thương mại thông thường được đại diện trên hạ tầng kiểu blockchain. Tương tự stablecoin, về sau chúng có thể cho phép tiền ngân hàng di chuyển qua các hạ tầng thanh toán số với tốc độ, khả năng lập trình và hiệu quả cao hơn so với các lựa chọn thanh toán và tất toán truyền thống hiện nay. Tuy nhiên, khác với stablecoin, tiền gửi token hóa vẫn sẽ gắn chặt với hệ thống ngân hàng toàn cầu, trong đó tiền gửi tiếp tục nằm trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng và các ngân hàng vẫn tiếp tục tài trợ cho hoạt động cho vay trong phạm vi quản lý hiện hành.
Sự khác biệt này đặc biệt liên quan đến các ngân hàng. Dù stablecoin có thể đã chứng minh lợi ích của các giao dịch dựa trên blockchain, chúng cũng tạo ra một hình thức cạnh tranh mới đối với ngành ngân hàng. Nguồn tiền vốn có thể nằm trong các tài khoản tiền gửi truyền thống giờ đây có thể chuyển sang các công cụ được bảo chứng bằng dự trữ do các công ty tư nhân phát hành, qua đó có khả năng làm giảm nguồn vốn huy động từ tiền gửi và một số nguồn doanh thu xoay quanh hoạt động này.
Tiền gửi token hóa mang đến cho các ngân hàng một cách để đối phó với thách thức đó theo điều kiện của chính họ, bằng cách áp dụng nhiều cải tiến công nghệ do stablecoin tiên phong mà không làm thay đổi căn bản các định chế đang nằm ở trung tâm hệ thống tài chính. Chúng cũng duy trì một giá trị đề xuất quen thuộc đối với khách hàng, bởi khác với stablecoin, tiền gửi ngân hàng về mặt pháp lý có thể trả lãi, hỗ trợ quan hệ cho vay và nằm trong một bộ dịch vụ tài chính được quản lý rộng hơn.
Hai Tầm Nhìn Cạnh Tranh Cho Tương Lai Của Tiền Kỹ Thuật Số
Một tầm nhìn về tương lai của tiền kỹ thuật số tìm cách đưa lợi ích của công nghệ blockchain vào các cấu trúc tài chính hiện tại thông qua tiền gửi ngân hàng token hóa, CBDC và hạ tầng tài chính được quản lý. Tầm nhìn còn lại được xây dựng xoay quanh các mạng blockchain công khai, stablecoin do tư nhân phát hành và các hệ sinh thái tài sản số mở.
Trên thực tế, các hướng tiếp cận này không loại trừ lẫn nhau. Stablecoin, tiền gửi token hóa và CBDC đều có thể cùng tồn tại trong tương lai. Tuy nhiên, chúng thể hiện những giả định rất khác nhau về cách tiền nên di chuyển, ai nên phát hành tiền và người dùng nên có bao nhiêu quyền tự do khi tương tác với tiền.
Các khung pháp lý đang hình thành hiện nay phản ánh những triết lý khác nhau này. Tại Mỹ, GENIUS Act, được ký thành luật vào tháng 7 năm 2025, đã tạo ra một khung liên bang cho stablecoin khu vực tư nhân được quản lý, trong khi động lực chính sách đã dịch chuyển mạnh theo hướng phản đối bất kỳ việc áp dụng CBDC bán lẻ nào trong tương lai. Giả định nền tảng ở đây là các đồng đô la kỹ thuật số do tư nhân phát hành có thể củng cố tầm ảnh hưởng toàn cầu của đồng USD, đồng thời cho phép đổi mới diễn ra thông qua thị trường thay vì nhà nước.
Liên minh châu Âu lại chọn cách tiếp cận do định chế dẫn dắt nhiều hơn. Song song với quá trình phát triển đồng euro kỹ thuật số, Quy định về Thị trường Tài sản Crypto (MiCA) của EU áp đặt các yêu cầu nghiêm ngặt về cấp phép, vốn và dự trữ đối với các tổ chức phát hành stablecoin, phản ánh ưu tiên tích hợp tiền kỹ thuật số vào các cấu trúc pháp lý hiện có. Rủi ro là cách tiếp cận này bảo vệ sự ổn định nhưng có thể đánh đổi bằng việc làm giảm áp lực cạnh tranh và không gian thử nghiệm mở, những yếu tố từng khiến stablecoin trở thành chất xúc tác mạnh mẽ. Vương quốc Anh nằm ở vị trí trung gian, vừa khám phá chứng khoán token hóa và hạ tầng tất toán bán buôn, vừa đề xuất một khung thận trọng cho các stablecoin có tầm quan trọng hệ thống.
Tổng hợp lại, các khung này cho thấy tiền kỹ thuật số nhiều khả năng sẽ không phát triển theo một con đường duy nhất. Cách tiếp cận của Mỹ để lại nhiều không gian hơn cho tài sản số do tư nhân phát hành trên các mạng công khai, trong khi châu Âu và Vương quốc Anh thận trọng hơn với tiền kỹ thuật số do định chế dẫn dắt và hạ tầng được quản lý.
Vai Trò Của Stablecoin Không Dừng Lại Ở Thanh Toán
Thách thức đối với luận điểm của Greene là stablecoin có thể đã thành công vì những lý do vượt xa tốc độ và hiệu quả tất toán.
Dù stablecoin có thể chuyển giá trị trên toàn cầu, tất toán xuyên suốt ngày đêm và vận hành trên các mạng blockchain công khai, ý nghĩa của chúng không chỉ nằm ở kỹ thuật. Với nhiều người dùng, đặc biệt tại các thị trường mới nổi, stablecoin mang lại quyền tiếp cận với một thứ mà hệ thống tài chính địa phương thường không thể cung cấp: một phương tiện lưu trữ giá trị tương đối ổn định và một cánh cổng bước vào nền kinh tế toàn cầu.
Tại Nigeria, chẳng hạn, đồng naira đã mất hơn 60% giá trị trong 8 tháng sau khi nước này thả nổi tỷ giá vào năm 2023. Theo Chainalysis, quốc gia này đã nhận 92 tỷ USD giá trị crypto on-chain trong 12 tháng tính đến tháng 6 năm 2025, chiếm khoảng 60% dòng stablecoin chảy vào khu vực châu Phi cận Sahara. Tại Argentina, nhiều năm lạm phát cao, kiểm soát vốn và đồng tiền suy yếu đã khiến các stablecoin neo với đồng USD trở thành một công cụ tiết kiệm và trao đổi quan trọng, với dữ liệu ngành cho thấy chúng chiếm phần lớn hoạt động crypto trong nước.
Trong bối cảnh này, sức hấp dẫn của stablecoin không nằm ở sự tiện lợi gia tăng từng chút một, mà nằm ở khả năng tiếp cận, cùng với tính di động, tự lưu ký và khả năng tiếp xúc với một đồng tiền ổn định hơn ở những nơi hệ thống ngân hàng địa phương hoặc chính sách tiền tệ nhiều lần không đáp ứng được nhu cầu. Tiền gửi token hóa khó có thể phục vụ cùng một nhu cầu, bởi trọng tâm chính của chúng là nhóm người dùng đã được ngân hàng phục vụ, đồng thời chúng vận hành bên trong nhiều ràng buộc vốn đã khiến các tài khoản định danh bằng USD truyền thống trở nên khó tiếp cận ngay từ đầu.
Stablecoin không phải không có đánh đổi. Khả năng chống chịu của chúng phụ thuộc vào quản trị của tổ chức phát hành, chất lượng dự trữ, khả năng quy đổi, độ tin cậy của blockchain và cách chúng được xử lý về mặt pháp lý. Stablecoin trên public chain cũng có thể bị đóng băng ở cấp hợp đồng thông minh hoặc bị ảnh hưởng bởi yêu cầu tuân thủ lệnh trừng phạt. Những rủi ro này không phủ nhận tiện ích của stablecoin, nhưng cho thấy stablecoin và tiền gửi token hóa nhiều khả năng sẽ cạnh tranh trong các trường hợp sử dụng khác nhau hơn là thay thế hoàn toàn lẫn nhau.
Ngoài ra còn có câu hỏi về tính mở. Stablecoin vận hành trên các mạng blockchain công khai, cho phép ví, ứng dụng và dịch vụ tài chính được xây dựng mà không cần xin phép ngân hàng hay nhà cung cấp thanh toán. Tiền gửi token hóa có thể cải thiện hoạt động tất toán bên trong hệ thống ngân hàng, nhưng khó có khả năng mang lại không gian mở tương tự cho nhà phát triển, người dùng và các dịch vụ tài chính bên ngoài những trung gian truyền thống.
Quyền Sở Hữu, Khả Năng Tiếp Cận Và Tự Do Tài Chính
Tiền gửi token hóa và stablecoin cuối cùng có thể mang lại nhiều lợi thế công nghệ tương tự nhau. Sự khác biệt sâu hơn nằm ở các hệ sinh thái mà chúng củng cố. Một bên mở rộng hệ thống ngân hàng hiện có lên các hạ tầng blockchain. Bên còn lại mở rộng một hệ sinh thái tài sản số mở, được xây dựng xoay quanh các mạng công khai, tự lưu ký và các hình thức sở hữu tài chính trực tiếp.
Lựa chọn này không đơn thuần chỉ là chọn một trong hai. Tiền gửi token hóa có thể trở thành một phần quan trọng của hệ thống tài chính tương lai, trong khi stablecoin tiếp tục đảm nhận các vai trò riêng biệt trên các mạng blockchain mở, thị trường tài sản số, thanh toán xuyên biên giới và những khu vực nơi khả năng tiếp cận các đồng tiền ổn định vẫn còn hạn chế.
Những vai trò đó không chỉ quan trọng đối với thanh toán, mà còn đối với cách người dùng bước vào hệ sinh thái tài sản số rộng lớn hơn.
Với nhiều người dùng, stablecoin là bước đầu tiên để tiếp cận ví, mạng blockchain công khai và quyền sở hữu tài sản bên ngoài các trung gian truyền thống.
Theo nghĩa đó, chúng giúp mở rộng sự tham gia vào một hệ sinh thái tài sản số rộng hơn — nơi Bitcoin, hơn hết, đại diện cho biểu hiện xa nhất của tự lưu ký, chủ quyền tiền tệ và quyền sở hữu không phụ thuộc vào ngân hàng, tổ chức phát hành hay chính phủ.
