Khi Cả Sàn Giao Dịch Lẫn Ví Lạnh Đều Bị Hack: Bitcoin Nên Được Cất Giữ Ở Đâu?
Năm 2026 chứng kiến những khoản thiệt hại kỷ lục tại cả sàn giao dịch lẫn ví lạnh. Đâu là những điểm yếu bảo mật, các nhà sản xuất ví đã thay đổi những gì và vì sao Bitfinex vẫn khuyến khích người dùng tự nắm giữ khóa riêng?
Các hình thức lưu ký crypto đã liên tục trở thành mục tiêu tấn công từ nhiều phía trong năm nay, biến 2026 thành một năm đặc biệt tồi tệ đối với cả những nhà đầu tư tự lưu ký lẫn những người tin tưởng giao tài sản cho bên thứ ba bảo quản. Dù có sự hỗ trợ của AI hay không, các đối tượng tấn công đã khiến yêu cầu về an ninh mạng trở nên khắt khe hơn, thúc đẩy những người ủng hộ tự lưu ký tìm cách cải thiện hệ thống bảo mật để bảo vệ tài sản số trong những năm tới.
Nhà cung cấp dịch vụ bảo mật crypto CertiK xác nhận tổng thiệt hại gộp tính từ đầu năm 2026 đạt khoảng 9,43 tỷ USD tại thời điểm bài viết được thực hiện. Tháng 10/2026 ghi nhận mức thiệt hại cao nhất từ trước đến nay, chủ yếu do vụ tấn công Binance khiến 6,3 tỷ USD bị đánh cắp, trở thành vụ hack crypto lớn nhất lịch sử. Phối hợp với các tổ chức phát hành stablecoin và đối tác, Binance đã phong tỏa được khoảng 2,85 tỷ USD tài sản, dù con số này còn phụ thuộc vào quá trình đối soát và biến động giá thị trường. Binance cũng tuyên bố sẽ tự gánh chịu thiệt hại và cho biết đến ngày 3/11 đã bổ sung lại 98% số tài sản token bị ảnh hưởng. Nhìn chung, tổng giá trị bị đánh cắp trong năm 2026 tăng đáng kể so với mức 3,4 tỷ USD của năm 2025, theo Chainalysis.
Các sàn giao dịch tập trung từ lâu đã không được xem là lựa chọn tối ưu để lưu trữ tài sản số dài hạn. Ví lạnh, còn được gọi là ví phần cứng, cho phép nhà đầu tư tự nắm giữ khóa riêng trên một con chip bảo mật hoạt động ngoại tuyến. Đây từ lâu được xem là một thành phần thiết yếu trong hệ thống bảo mật của cả người dùng cá nhân lẫn các tổ chức lưu ký.
Những Sự Cố Ví Phần Cứng Làm Lung Lay Niềm Tin
Tuy nhiên, niềm tin vào ví lạnh đã bị lung lay sau hàng loạt sự cố nghiêm trọng khiến hàng trăm triệu USD Bitcoin và các tài sản khác bị đánh cắp.
Vụ việc lớn nhất liên quan đến Coldcard, dòng ví do công ty phần cứng Bitcoin Coinkite của Canada sản xuất. Bắt đầu từ ngày 30/7/2026, kẻ tấn công đã rút khoảng 1.082 BTC (tương đương khoảng 86 triệu USD tại thời điểm bài viết được thực hiện) từ hơn 5.000 địa chỉ do một lỗ hổng của phần mềm điều khiển thiết bị.
Trong khi đó, theo các nhà phân tích on-chain, người dùng Ledger đã chịu thiệt hại ước tính 102 triệu USD trong tháng 10. Vụ việc xảy ra sau khi phát hiện các thiết bị chính hãng được bán qua CryptoBilis, một nhà phân phối được ủy quyền tại Đông Nam Á, đã bị can thiệp phần cứng sau khi rời khỏi Ledger. Những thiết bị này bị gắn các linh kiện bí mật có khả năng truyền cụm từ khôi phục của người dùng cho kẻ tấn công.
Ví lạnh hoạt động bằng cách tạo ra cụm từ khôi phục gồm 12 hoặc 24 từ, dựa trên một số ngẫu nhiên được chọn từ tập hợp các khả năng lớn đến mức không máy tính nào có thể đoán ra. Vấn đề của Coldcard bắt nguồn từ một lỗ hổng trong bản phần mềm hệ thống đã phát hành vào tháng 3/2021.
Theo công ty phân tích blockchain TRM Labs, lỗ hổng này khiến quá trình tạo ra cụm từ khôi phục chuyển sang sử dụng bộ chuyển đổi số ngẫu nhiên bằng phần mềm có độ bảo mật yếu, thay vì nguồn có độ ngẫu nhiên từ phần cứng của thiết bị. Điều này khiến cho khả năng tạo cụm từ khôi phục giảm từ khoảng 340 nghìn tỷ tỷ tỷ xuống còn khoảng một nghìn tỷ trên các mẫu thiết bị cũ, đủ ít để kẻ tấn công có thể dò tìm bằng máy tính của mình.
Kể từ đó, Coinkite đã phát hành bản phần mềm hệ thống mới, yêu cầu người dùng cung cấp thêm ít nhất một nguồn ngẫu nhiên: tối thiểu 65 lần nhấn phím với thời điểm không thể dự đoán, 50 lần gieo xúc xắc sáu mặt hoặc 128 lần tung đồng xu thực tế. Việc bổ sung các nguồn ngẫu nhiên giúp tăng cường bảo mật bởi kết quả cuối cùng chỉ có thể bị dự đoán nếu mọi dữ liệu đầu vào đều có thể bị dự đoán. Tuy nhiên, biện pháp này không thể giúp những người dùng đã mất tài sản lấy lại số coin của mình.
Ví Đa Chữ Ký Và Nỗ Lực Cải Thiện Khả Năng Tự Lưu Ký
Ngành crypto đang đề xuất ví đa chữ ký như một giải pháp bảo mật hiệu quả, và cách tiếp cận này ngày càng được quan tâm. Hãy hình dung một chiếc két sắt chỉ có thể mở khi sử dụng đồng thời hai trong ba chìa khóa (hoặc ba trong năm chìa khóa, v.v.). Tuy nhiên, những chiếc chìa khóa này cần được chế tạo bởi ba thợ khóa khác nhau.
Việc sử dụng thiết bị từ nhiều nhà sản xuất là yếu tố rất quan trọng. Trong trường hợp Coldcard, một ví đa chữ ký được thiết lập từ nhiều thiết bị Coldcard chưa chắc đã bảo vệ được một số người dùng. Nhà cung cấp ví Nunchuk viết: “Các cấu hình đa chữ ký sử dụng hoàn toàn khóa từ Coldcard là nhóm dễ bị tấn công thứ hai [chỉ sau số coin nằm tại những địa chỉ từng được sử dụng để chi tiêu]”.
Theo Giám đốc Công nghệ (CTO) Bitfinex Paolo Ardoino, các sự cố trong năm nay đã phơi bày điểm yếu của cả hai phía trong cuộc tranh luận về lưu ký tài sản. Phát biểu trên Stephan Livera Podcast, ông cho biết những lo ngại gần đây về bảo mật ví phần cứng đã khiến một số người trong ngành xem các sàn giao dịch tập trung là lựa chọn an toàn hơn.
“Và giờ đây, chúng ta cũng đã chứng kiến… vụ hack Binance, khiến mô hình lưu ký tập trung tiếp tục phải đối mặt với nhiều nghi vấn và lo ngại,” ông nói. Theo Ardoino, giải pháp nằm ở việc đơn giản hóa quá trình tự lưu ký cho người dùng phổ thông. “Tôi tin rằng điều chúng ta, những người ủng hộ Bitcoin, nên làm là thúc đẩy trải nghiệm người dùng tốt hơn nhiều đối với ví đa chữ ký,” ông chia sẻ, đề cập đến những loại ví yêu cầu nhiều khóa độc lập để chuyển tiền, nhờ đó một thiết bị bị xâm nhập cũng không thể khiến toàn bộ tài sản bị đánh cắp.
Ví Bitkey là một trong những nỗ lực đưa lợi ích bảo mật của đa chữ ký đến gần hơn với người dùng không có nhiều kiến thức kỹ thuật. Theo website của công ty, Bitkey tạo ra một ví đa chữ ký 2-trong-3 dành riêng cho Bitcoin, nghĩa là mỗi giao dịch Bitcoin cần có sự phê duyệt của hai trong ba khóa. Người dùng tự nắm giữ hai khóa, trong khi khóa thứ ba được lưu trữ trên máy chủ Bitkey. Điều này đồng nghĩa kẻ tấn công phải chiếm được hai trong ba khóa, chẳng hạn quyền truy cập vào cả điện thoại và thiết bị phần cứng của người dùng, mới có thể đánh cắp tài sản.
Đối với Ardoino, các sự cố trong năm 2026 không phủ nhận sự cần thiết của việc tự lưu ký. Thay vào đó, chúng đặt ra thách thức cho cả người dùng lẫn các nhà sản xuất ví trong việc bảo vệ tài sản trước những đối tượng tấn công ngày càng tinh vi. “Chúng tôi là một nền tảng giao dịch, không phải ngân hàng,” ông nói. “Chúng tôi không nên trở thành ngân hàng, và mọi người nên tiếp tục tự kiểm soát tài sản của mình.”
