Liệu ETH Có Thể Trở Thành Tài Sản Lưu Trữ Giá Trị?

Ngày 8/11, đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đã tái khẳng định trên X quan điểm rằng Ether (ETH) nên được xem là một tài sản lưu trữ giá trị (SoV). Ông cũng cho rằng cơ chế đốt ETH chưa bao giờ là động lực tạo ra giá trị mạnh mẽ như nhiều người từng nghĩ.

Cộng đồng Ethereum đã tranh luận về vai trò và công dụng của ETH trong nhiều năm qua. Với vị thế là nền tảng smart contract lớn nhất được các tổ chức lớn sử dụng, cuộc tranh luận này có ảnh hưởng đáng kể đến toàn bộ hệ sinh thái. Ethereum hiện đang bảo đảm an toàn cho hơn 40 tỷ USD tổng giá trị bị khóa (TVL) trong DeFi, 135 tỷ USD stablecoin và hơn 12 tỷ USD tài sản thực (RWA). Tổng quy mô này có thể so sánh với GDP hằng năm của những quốc gia như Qatar và Morocco.

Đây không phải lần đầu Buterin tìm cách thay đổi cách nhìn nhận về ETH, hướng tới việc định vị đồng coin này như một tài sản có tính độc lập và giá trị vượt ra ngoài các ứng dụng trên Ethereum. Vào tháng 5 năm nay, ông đã giới thiệu khái niệm CROPS (khả năng chống kiểm duyệt và chống bị chi phối, tính cởi mở, quyền riêng tư và bảo mật). Theo Buterin, những nguyên tắc này phù hợp với định hướng tối ưu hóa ETH như một tài sản lưu trữ giá trị. Chuỗi bài đăng mới nhất của ông tiếp tục phát triển lập luận đó.

Cơ Chế Đốt ETH Chưa Bao Giờ Là Bệ Đỡ Giá Trị

Năm 2021, các nhà phát triển Ethereum đã triển khai EIP-1559, cơ chế đốt một phần phí của mỗi giao dịch và loại bỏ vĩnh viễn lượng ETH đó khỏi nguồn cung lưu hành. Mục tiêu cốt lõi là bảo đảm ETH tiếp tục giữ vai trò tài sản chính trong việc bảo mật mạng lưới. Đồng thời, một số người nhận thấy cơ chế này có thể khiến ETH trở thành tài sản giảm phát khi hoạt động trên mạng lưới tăng mạnh.

Trong chuỗi bài đăng của mình, Buterin đưa ra một cách tính đơn giản để ước lượng giá trị mà cơ chế đốt có thể tạo ra: một token đốt lượng phí trị giá 1 tỷ USD mỗi năm có thể hỗ trợ mức định giá khoảng 25 tỷ USD, tương đương 25 lần giá trị phí bị đốt hằng năm. Năm 2022, cơ chế này đã đốt 1,48 triệu ETH trị giá khoảng 3,6 tỷ USD, đủ để làm cơ sở cho khoảng 90 tỷ USD giá trị của ETH.

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, cơ chế này mới đốt khoảng 19.200 ETH, trị giá 43 triệu USD, tương ứng với mức định giá được hỗ trợ chỉ nhỉnh hơn 1 tỷ USD. Trong khi đó, vốn hóa thị trường của ETH là 236 tỷ USD (tại thời điểm viết bài), đồng nghĩa cơ chế đốt chỉ đóng góp chưa đến 0,5% giá trị này.

Nếu Ethereum muốn chứng minh mức vốn hóa 236 tỷ USD hoàn toàn dựa trên cơ chế đốt phí, mạng lưới sẽ phải hoạt động như một doanh nghiệp đặt mục tiêu lợi nhuận. “Về cơ bản, Ethereum khi đó sẽ vận hành như một tập đoàn lớn quy mô toàn cầu, với vị thế tương đương L’Oréal,” Buterin viết. Theo ông, đi theo hướng này sẽ làm suy yếu nghiêm trọng những giá trị cốt lõi của mạng lưới được nêu trong tầm nhìn CROPS.

Khả Năng Tồn Tại Lâu Dài Trở Thành Thước Đo Mới

Với vốn hóa ETH vượt xa mức có thể lý giải bằng cơ chế đốt, Buterin cho rằng thị trường thực chất đã định giá ETH như một tài sản lưu trữ giá trị, được hậu thuẫn bởi mạng lưới phi tập trung có khả năng chống kiểm duyệt. Để củng cố lập luận này, ông nhấn mạnh rằng ETH có khả năng tồn tại bền vững theo thời gian, có thể tự lưu ký, sử dụng trong các giao dịch riêng tư và không bị kiểm duyệt. Đây đều là những đặc tính phù hợp với vai trò của một tài sản lưu trữ giá trị.

Bên cạnh đó, lộ trình phát triển của Ethereum cũng góp phần củng cố tính ổn định và khả năng tồn tại lâu dài của ETH. Buterin liệt kê những công việc đang được triển khai, bao gồm mật mã học hậu lượng tử, xác minh hình thức và FOCIL, một thay đổi nhằm tăng khả năng chống kiểm duyệt và là nội dung trọng tâm của bản nâng cấp Hegotá sắp tới. Tuy nhiên, sự ổn định mà ông đề cập là ở cấp độ giao thức, trong khi phần lớn nhà đầu tư thường nghĩ đến sự ổn định về giá khi nhắc tới một tài sản lưu trữ giá trị.

Buterin cho rằng sự tăng trưởng ngày càng mạnh của RWA cũng góp phần củng cố luận điểm này. “Càng có nhiều tài sản được phát hành trực tiếp trên Layer 1, bao gồm cả RWA và các tài sản phi tập trung gốc, ETH của bạn càng có thể được sử dụng vào nhiều mục đích hơn,” ông viết. “Khả năng dễ dàng chuyển đổi qua lại giữa ETH và các tài sản khác (bao gồm việc thực hiện an toàn, không cần đặt niềm tin vào bên trung gian), [và] sử dụng ETH làm tài sản thế chấp… đều góp phần tạo nên giá trị sử dụng của việc nắm giữ ETH.”

Lập Luận Phản Biện Từ Cộng Đồng Bitcoin

Lập luận này chạm đến một bất đồng sâu sắc hơn giữa những người xây dựng hệ sinh thái crypto: liệu việc bổ sung smart contract giúp củng cố hay làm suy yếu khả năng lưu trữ giá trị của một tài sản? Những người phản đối cho rằng các tài sản lưu trữ giá trị như vàng hay Bitcoin rất khó bị thay đổi, và chính đặc tính này khiến chúng trở thành những phương tiện lưu trữ giá trị đáng tin cậy. Dan Held, một người ủng hộ Bitcoin, đã thẳng thắn nhận xét: “Thật khó tin khi bạn cho rằng một giao thức có chính sách tiền tệ liên tục thay đổi (hệt như tiền pháp định) lại có thể được xem là ‘đồng tiền vững chắc’.”

Trên thực tế, ngay trong năm nay, các nhà phát triển Ethereum đã tranh luận về một đề xuất nhằm tăng dần tỷ lệ phần thưởng staking bị đốt, lên đến 100% khi khoảng một nửa tổng nguồn cung ETH được staking. EIP-8363 do Justin Drake, nhà nghiên cứu từng đưa ra thuật ngữ “đồng tiền siêu khan hiếm”, đề xuất và đã được rút lại vào ngày 1/10. Những ý kiến phản đối đến từ SharpLink, công ty niêm yết nắm giữ ETH làm tài sản dự trữ lớn thứ hai, và nhà sáng lập Aave Stani Kulechov. CEO SharpLink lập luận rằng lợi suất staking đóng vai trò là mức lãi suất cơ sở cho các thị trường on-chain. Việc lợi ích kinh doanh có thể ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của Ethereum là mối lo ngại đối với những người ủng hộ luận điểm ETH là tài sản lưu trữ giá trị.

Bitcoin Cũng Đối Mặt Với Phép Thử Riêng

Buterin đã chuyển từ một luận điểm có thể đo lường bằng số liệu nhưng không vượt qua được phép kiểm chứng, sang một luận điểm chỉ có thể được chứng minh theo thời gian. Lượng ETH bị đốt có thể được kiểm tra theo từng block trên ultrasound.money, nhưng khả năng tồn tại lâu dài phải được đánh giá qua hàng thập kỷ.

Xét theo tiêu chí này, Bitcoin có lịch sử hoạt động dài hơn, gần 18 năm so với 11 năm của Ethereum, dù bản thân Bitcoin cũng phải đối mặt với những thách thức dài hạn. Phí giao dịch hiện chiếm chưa đến 1% doanh thu của thợ đào, làm dấy lên câu hỏi về cách mạng lưới sẽ tiếp tục tài trợ cho hoạt động bảo mật khi phần thưởng khối giảm dần. Bitcoin cũng phải đối mặt với bài toán chuẩn bị cho sự phát triển của điện toán lượng tử, trong khi những bất đồng về thay đổi giao thức tiếp tục thử thách mô hình quản trị của mạng lưới.

Cột mốc tiếp theo sẽ là năm 2028. Sự kiện halving dự kiến diễn ra vào khoảng tháng 4 năm đó sẽ giảm tỷ lệ phát hành Bitcoin mới xuống còn khoảng 0,4% mỗi năm. Trong khi đó, nguồn cung ETH hiện đang tăng với tốc độ từ 0,8% đến 0,9%, dù con số này có thể biến động tùy theo tốc độ đốt ETH và bất kỳ thay đổi nào trong chính sách phát hành của Ethereum.

Chuỗi bài đăng của Buterin đã nhận được sự ủng hộ từ các nhà phát triển và nhà đầu tư Ethereum vốn cho rằng cơ chế đốt không phải là cách phù hợp để xác định giá trị ETH. Lượng stablecoin, RWA và tiền gửi DeFi trên Ethereum cho thấy mạng lưới đang được sử dụng rộng rãi và có tiềm năng đáng kể. Tuy nhiên, liệu bản thân ETH có thực sự hưởng lợi từ những hoạt động đó hay không lại là một câu hỏi riêng.

Câu trả lời chỉ có thể được xác định khi mọi người vẫn lựa chọn nắm giữ tiền tiết kiệm dưới dạng ETH ngay cả trong những năm thị trường khó khăn. ETH đang dần vượt ra ngoài luận điểm định giá dựa trên cơ chế đốt, nhưng việc tài sản này có thực sự khẳng định được vị thế là một phương tiện lưu trữ giá trị hay không có thể phải mất hàng thập kỷ mới có lời giải.

Trading Starts Here

Master your financial future.
Use the best tools to succeed